जताततै नक्सलबारी

तुहिएको सपनाको कुनै गन्ध हुन्छ कि हुँदैन ? धेरैले सपाट उत्तर दिनेछन्, सपनाको कुनै गन्ध हुँदैन । कसैलाई लाग्न सक्छ यो प्रश्न आफैंमा सिजोपनिक छ ।

आक्रोशले उमालेको कफी

कम्तीमा ८ घन्टा काम, ८ घन्टा आराम र ८ घन्टा किताब र कफीलाई दिने सुबिस्ता सबैलाई पुगोस् भन्नका लागि मसँग नेपाली र अंग्रेजी दुईटा भाषा छन् । शासकहरूसँग कति नाले बन्दुक छन् ?

Thursday, January 16, 2020

DOOMED!














You have a minister who forms a commission, heads it, witnesses the heated discussions among fellow commissioners, makes them work through the differences to prepare a final report, as the report becomes ready, he sits in his own work for months without making it public, let alone implementing it. His boss, the PM, also takes a copy to make it his chair-cushion and warms it further. You don't confront the minister. PM? Wait till another turd-joke drops!
Spineless as they are, student leaders don't utter a word. Teacher unions hide their tails even before they think of their masters. Party-intellectuals muster all their energy up to produce banal defenses of the indefensible! Media fails to confront the powers that be, limits its role in regurgitating the same old crap told hundred times already.
You have ever increasing number of education shops—some are dilapidated kirana pasals, others are wholesales, some look like fancy malls, and few are big supermarkets. Majority schools send out the kids with SEE certificates in their hands but without the basic skills of reading and writing. Critical and creative thinking is a far cry. Kirana Pasals and wholesales of higher education sell high-sounding degrees which hardly stand any real critical tests of professionalism, neither can face the complexities of life and world. You are happy to take the degree as a badge of honor!
Majority student leaders are the 'commodities' produced by such schools and now attend one of these kirana pasals or supermarkets. Teacher unions—the misnomers at their best—are the key players of the pasals. Party-intellectuals? Superannuated bards of the corrupt centurions! 
You see the farce and weep silently!
You try to find straw in the wind and you see the doom!

Monday, January 13, 2020

आजको समयमा पृथ्वीनारायण शाहलाई हामीले कसरी बुझ्नुपर्ने हो ?



आजको समयमा पृथ्वीनारायण शाहलाई हामीले कसरी बुझ्नुपर्ने हो ?

महावीर विश्वकर्मासँगको कुराकानी।

पार्टी–पत्रकारको व्यावसायिक पगरी


उज्ज्वल प्रसाई /

तत्कालीन नेपाल कम्युनिष्ट पार्टी (माओवादी) ले मूलधारको राजनीतिमा आएको केही समयपछि आफ्नो दलीय पकड सबल बनाउन सञ्चार माध्यममा लगानी गर्‍यो । पत्रकारितामा अनुभव भएका र काठमाडौंमा उपलब्ध पार्टी कार्यकर्तालाई दैनिक र साप्ताहिक अखबार, टेलिभिजनदेखि अनलाइन समाचार पोर्टलसम्म सञ्चालन गर्ने तारतम्य मिलायो ।

त्यसकासाथै व्यावसायिक रूपमा खोलिएका केही दैनिक अखबारलाई आर्थिक सहयोग गरेर आफू अनुकूलको समाचार सम्प्रेषण गराउने कोसिस गर्‍यो । यी दुवै तरिका अपनाउँदा पनि तत्कालीन माओवादी सफल हुन सकेन । न माओवादीका एजेन्डा सर्वग्राह्य बने, न चुनावी सफलता हासिल हुनसक्यो ।

व्यावसायिक सञ्चार माध्यमले आफ्ना एजेन्डालाई स्थान नदिने एवं पार्टीको आलोचना गर्ने भयका कारण आफ्नै सञ्चार माध्यम आवश्यक हुन्छ भन्ने तत्कालीन माओवादीको बुझाइ थियो । कर्पोरेट सञ्चार माध्यमले ‘बुर्जुवा वर्गको स्वार्थ’लाई सर्वोपरी मान्छन्, तिनले ‘जनताको पक्ष’मा पत्रकारिता गर्दैनन् भन्ने व्याख्या उनीहरू गर्थे । आधारभूत जनताका आवाज बुलन्द बनाउने एवं तिनको पक्षमा राजनीति गर्ने दललाई सहयोग पुर्‍याउने उद्देश्यले त्यस्ता सञ्चार माध्यम स्थापना गर्न आवश्यक रहेको उनीहरूको ठम्याइ थियो । जनताको ‘असली आवाज’ उठाउने दल एवं नेताको बदनामी गर्न खोज्ने ‘बुर्जुवा मिडियाको पोल खोल्ने’ पनि उनीहरूको उद्देश्य हुन्थ्यो । त्यसो त जनयुद्ध दौरान पनि उनीहरूले विभिन्न नामका साप्ताहिक र मासिक अखबार प्रकाशन गरेका थिए ।

सञ्जालमा अल्झेको लोकमत


उज्ज्वल प्रसाई/

सन् १९७८ मा पहिलोपटक प्रकाशित ‘प्लानिङ फर पिपल’ पुस्तकका लेखकद्वय लुड्विग एफ स्टिलर र राम प्रकाश यादवले पुस्तकको परिचय खण्डमा काठमाडौंको जनमतका चार चरित्र उल्लेख गरेका छन् । सार्वजनिक वृत्तकोती चरित्रमा धेरथोर बदलाव आएको भए पनि आजको ‘लोकमत’ बुझ्न विद्वानद्वयले अघि सारेका विचार अनुपयोगी भइसकेका छैनन् ।

पहिलो, काठमाडौंले विचार आदान–प्रदान गर्ने कुनै खास सार्वजनिक मञ्चको आवश्यकता बोध गर्दैन । तर मत व्यक्त गर्ने अधिकार सुरक्षित गर्न खोज्छ । दोस्रो, काठमाडौंका निम्ति बोलेको कसैले दाबी गर्न सक्तैन र जसले त्यस्तो दाबी गर्छ, उसलाई चुपचाप बेवास्ता गरिन्छ । तेस्रो, काठमाडौंले देशभरिबाट एवं दार्जिलिङबाट समेत विद्वानहरू आकर्षित गर्छ । तर त्यसका बावजुद नेपालका गाउँबारे चासो राख्दैन । सबैका आ–आफ्ना मत भए पनि कुनै ठोस काम गर्न होइन, कोठेगफ गर्ने विषयमात्र बन्छन्, ती धारणा । चौथो, सरकारी संयन्त्रले कसरी काम गर्छ भनेर बताउन सक्ने र सार्वजनिक व्यक्तित्वहरूको वैवाहिक र पारिवारिक सम्बन्धको बेलिविस्तार लगाउन सक्नेलाई जान्ने–सुन्ने ठानिन्छ । यी चार चरित्र बताइसकेपछि, लेखकद्वय भन्छन्, ‘साधारणतया, काठमाडौंको जनमतले भ्रष्टाचारलाई स्वीकार्छ, अक्षमता हुनु अनौठो मान्दैन र पक्षपातलाई सामान्य ठान्छ ।’

आजका दिनमा काठमाडौंका लागि सबैभन्दा ठूलो विचार–विमर्श गर्ने थलो सामाजिक भनिने विद्युतीय सञ्जाल भएको छ । अर्थात काठमाडौंले जनमत निर्माण गर्न एउटा अत्यन्त सुविधाजनक स्थल पत्तो लगाएको छ । त्यहाँ विचार–विमर्श मात्र हुँदैन, एकअर्काको कठालो समात्ने, मन नपरेकालाई बद्नामी गर्ने, फाइँफुट्टी लगाउने, विद्रोह मच्चाउने एवं क्रान्ति नै सम्पन्न गर्ने काम पनि हुनथालेका छन् । काठमाडौंले सिर्जना गर्ने बहसको लहरो समाउन कतिपय मोफसल एवं डायस्पोरामा बसेका नेपालीभाषी पनि आइपुग्छन् । मोफसलको तुलनामा विदेशमा बस्ने नेपालीभाषीको संख्या धेरै हुनुपर्छ । काठमाडौंले सिर्जना गर्ने सञ्जालीय बहसबाटै कतिपयले सुधारका अभियान चलाएको दाबी गर्छन्, विद्रोह सुरु गरेको बताउँछन्, क्रान्तिको प्रादुर्भाव गरेको भान पार्छन् र ती सबै उपक्रम सञ्जालमै टुंग्याउँछन् । भर्चुअल–रियलका भेदलाई धुमिल बनाउँदै यथार्थ र भ्रमको खेल दिनभरि खेलिबस्छन् ।